Życie bywa nieprzewidywalne. Niejednokrotnie na drodze stawia różne sytuacje, które wymagają posiadania większej ilości gotówki. Osoby, które posiadają dobrą historię kredytową i stabilne źródło zatrudnienia, w takich momentach udają się do banku po kredyt. To, w jakiej wysokości oraz czy w ogóle go otrzymają, uzależnione jest od wyników przebiegu procesu analizy kredytowej. Niestety cały proces wnioskowania o kredyt jest raczej mozolny i wymaga dostarczenia wielu dokumentów. Osoby ceniące szybsze załatwianie spraw i posiadające w przeszłości opóźnienia w spłacie swoich zobowiązań finansowych, a co za tym idzie, nie najlepszą historię kredytową w BIK – szukają innych alternatyw.

 

Wsparcie od najbliższej rodziny — czy jest możliwe?

Jednakże pierwszą myślą wielu osób, które stają twarzą w twarz z większą potrzebą, jest pomoc finansowa od najbliższej rodziny. Nie jest to jednak tak proste, jakby się wydawało i to z kilku względów. Pierwszym są relacje. Nie każdy może cieszyć się całkowicie serdecznymi koneksjami rodzinnymi. Na myśl tutaj przychodzi powiedzenie, które głosi, ze z rodziną najlepiej wychodzi się na zdjęciach.

Część osób nie chce wspominać o swoich trudnościach finansowych lub nie chce czuć wdzięczności czy zobowiązania z powodu pożyczonej sumy. Drugą kwestią, która może uniemożliwić rodzinną pożyczkę, jest brak dodatkowych zasobów finansowych. Niektórych nie stać, aby udzielić większej pożyczki.

Jednakże, jeśli powyższe przykłady nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistości i rodzina chętnie pożyczy potrzebną kwotę, warto mieć na względzie kilka niezwykle ważnych kwestii, które pozwolą uniknąć problemów prawnych i odpowiednio zabezpieczyć obie strony.

Pożyczka rodzinna w świetle prawa

Według polskiego prawa, pożyczki odbywające się między najbliższą rodziną, czyli: współmałżonkami, rodzicami, wstępnymi, zstępnymi, rodzeństwem itp. do określonej kwoty są zwolnione z podatku. Oznacza to, że otrzymując kwotę w nieprzekraczającej 9637 złotych, nie częściej niż jeden raz w ciągu pięciu lat, nie trzeba tego faktu zgłaszać do urzędu skarbowego.

Wynika to z faktu, regulacji prawnych, które zwalniają z opodatkowania osoby zaliczone do I grupy podatkowej, czyli najbliższą rodzinę. Istnieje również możliwość nieopodatkowanego pożyczania częściej i większej kwoty – należy jednak odpowiednio wcześniej złożyć w urzędzie skarbowym stosowną deklarację a fakt udzielenia pożyczki sumiennie udokumentować. Co istotne – pożyczka oferowana przez teściów dla zięcia lub synowej również zalicza się do kategorii pożyczek nieopodatkowanych. W świetle prawa teściowie wpisują się w definicję najbliższej rodziny, mimo że obu stron nie łączą więzy krwi.

Inne pożyczki, nawet te udzielane przez najbliższą rodzinę, ale przekraczające wyżej określoną kwotę i mające miejsce częściej niż 1 raz na 5 lat (z pominięciem wyjątków) są objęte 2% podatkiem. Reguluje to ustawa z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2000 poz. 86 nr 959).

Jeśli pożyczkobiorca nie dopełni formalności i nie zgłosi pożyczki – w razie wykrycia nieprawidłowości zamiast 2% podatku, będzie zmuszony zapłacić jego dziesięciokrotność, czyli aż 20%.

Inna sytuacja ma miejsce w przypadku zaciągnięcia pożyczki od znajomych. Pożyczki od znajomych, a więc osób niespokrewnionych, niezaliczających się do I grupy podatkowej opodatkowane są 2% stawką podatku. Są jednak wyjątki podlegające zwolnieniu z opodatkowania.

Czy pożyczka od rodziny wymaga wersji pisemnej?

Pożyczając pieniądze od rodziny, rzadko kiedy myśli się o spisywaniu jakiejkolwiek umowy, ponieważ działa się na zasadzie wzajemnego zaufania – to bardzo duży błąd! Według prawa każda pożyczka przekraczające kwotę 500 złotych powinna zostać uregulowana umową pożyczki.

W nagłych sytuacjach, w których liczy się czas – wystarczy umowa spisana odręcznie, w dwóch egzemplarzach, podpisana przez pożyczkodawcę i pożyczkobiorcę. Ważne jest, aby określić termin spłaty – nawet, dla komfortu pożyczającego – najodleglejszy.

Ustna umowa, na dodatek bez obecności świadków nie stanowi żadnego zabezpieczenia. W razie jakichkolwiek wątpliwości lub rutynowej kontroli przeprowadzonej przez urząd skarbowy -ważne jest posiadanie stosownej dokumentacji, która stanowi nie tylko zabezpieczenie pożyczkodawcy, ale i osoby, która ze wsparcia korzysta.

Przelew czy gotówka „do ręki”?

Przy każdej pożyczce, niezależnie od tego, czy jest objęta podatkiem, czy też nie, należy zwrócić uwagę na sposób przekazani pieniędzy. Najbezpieczniejsze i zalecane jest przelanie środków na wskazany rachunek bankowy.

Po pierwsze – potwierdzenie przelewu środków jest pełnoprawnym dokumentem potwierdzającym fakt zawarcia pożyczki i jej przekazanie, a po drugie stanowi ono zabezpieczenie dla obu stron, w przypadku konieczności składania wyjaśnień przed urzędem skarbowym. Należy również pamiętać o starannym zatytułowaniu przelewu – należy podkreślić w nim, że przekazywane środki są „pożyczką od rodziny”.

Wady pożyczek od rodziny

Mimo tego, że pożyczka od rodziny wydaje się jednym z najbardziej komfortowych źródeł otrzymania dodatkowej gotówki, nie jest jednak pozbawiona istotnych wad.

Po pierwsze — nigdy nie jest się w stanie przewidzieć, czy nagła sytuacja życiowa nie uniemożliwi spłatę pożyczonych pieniędzy. Co prawda, zazwyczaj rodzina jest bardziej wyrozumiała, niemniej jednak wiele historii pokazało, że sporna lub nie do końca wyjaśniona kwestia finansowa, skłóciła nie jedną rodzinę.

Ciężko sobie również wyobrazić sytuację wystąpienie na drogę sądową w przypadku braku sumiennej spłaty od bliskiej osoby lub naliczanie karnych odsetek za zwłokę, chociaż i takie sytuacje mają miejsce.

Pożyczki rodzinne nie są również objęte żadnymi preferencyjnymi warunkami. Dla porównania — aktualne oferty firm pożyczkowych, przewidują udzielenie pierwszej pożyczki za 0 złotych. Oznacza to, że odda się dokładnie tyle samo, ile zostało pożyczone. Co więcej, w takiej sytuacji nie trzeba czuć się wdzięcznym i zobowiązanym. Jest to relacja biznesowa, a nie emocjonalna.

Kolejnym aspektem, który można uznać za wadę pożyczki rodzinnej, jest to, ze większe kredyty mogą stać się bardziej kosztowne i bardziej skomplikowane niż pożyczki od tradycyjnego pożyczkodawcy. Pożyczając środki z instytucji finansowej, nie trzeba przeprowadzać mozolnej procedury wnioskowania do urzędu skarbowego i wypełniania określonych druków.

Pożyczając większą sumę od najbliższych, warto pamiętać, że nie ma się do czynienia z ekspertami. Banki i firmy pożyczkowe są świadome ryzyka związanego z pożyczaniem pieniędzy. Dlatego właśnie, każdy wniosek jest weryfikowany i analizowany. Rodzina może nie być tak dokładnie poinformowana o sytuacji finansowej i ryzyku, z jakim wiąże się przekazanie pieniędzy w ramach pożyczki i po jakimś czasie może zwyczajnie żałować, że została postawiona w takiej sytuacji.

Każda pożyczka, niezależnie czy wychodząca z firmy pożyczkowej, banku czy najbliższej rodziny — powinna być zaciągnięta z pełną świadomością. Warto nie tylko realnie oceniać swoje możliwości finansowe, ale również dokładnie wiedzieć, na co zwrócić szczególną uwagę podczas pożyczania. Gruntowna wiedza pozwoli uniknąć problemów — z urzędem skarbowym lub wierzycielem.